Miðbær í herkví

Hverja helgi breytist miðbær Reykjavíkur að nóttu til í dýragarð. Bærinn fyllist af rusli og hávaðinn verður svo ærandi að fólk sem býr þar getur ekki sofið. En það er ekki nóg með það. Skemmdarverk eru unnin á húsum og bílum. Garðar fólks breytast í salerni. Ofan á allt þetta bætast síðan barsmíðar og ofbeldi. Og ástandið fer versnandi.

Í Morgunblaðinu í gær lýsti Fríða Björk Ingvarsdóttir ritstjórnarfulltrúi gönguferð um hverfið sitt. Þar dregur hún upp mynd af óöldinni í hverfinu, sem ber póstnúmerið 101, og hefur án vafa opnað augu margra. Lengi hefur verið ljóst að ástandið í miðbænum er komið út yfir öll mörk. Það er ekki hægt að bjóða íbúum, verslunareigendum, eigendum veitingastaða og hótelrekendum í miðbænum upp á þetta ástand helgi eftir helgi. En hvernig er hægt að vinda ofan af þessu ófremdarástandi?

Tvennt þarf að gerast. Annars vegar þarf að finna leið til að ýta undir að sá hluti skemmtanalífsins, sem mestur hávaði fylgir, flytjist út í hverfi þar sem engir eru nágrannarnir til að ónáða, líkt og gert hefur verið í borgum á borð við París og Berlín, eins og Fríða Björk lýsir í grein sinni. Hins vegar þarf að komast til skila að núverandi umgengni verður ekki liðin.

Stór hluti vandans liggur í því hvernig fólk skemmtir sér. Áfengisneyslan er oft svo hömlulaus að allir þröskuldar og innri bremsur hverfa. Hverjar eru svo afleiðingarnar fyrir gerendurna af hegðun sinni; af ribbaldahætti og skemmdarverkum? Yfirleitt eru þær engar.

Undanfarið hefur mátt fylgjast með því hvernig dregið hefur úr hraðakstri á þjóðvegum landsins. Nærtækasta skýringin á því er að sektir fyrir of hraðan akstur hafa verið hækkaðar svo um munar. Er hægt að fara svipaða leið til að hafa áhrif á ástandið í miðbænum? Mætti hugsa sér að í stað þess að horfa í hina áttina þegar fólk pissar og gengur örna sinna á almannafæri yrði það sektað? Mætti hugsa sér að fólk, sem ítrekað er staðið að því að eyðileggja annarra eigur, gjaldi háar sektir eða verði látið gegna samfélagsþjónustu eða sett í það nokkra morgna að hreinsa upp afraksturinn eftir sollinn?

Eins og sakir standa er miðbær Reykjavíkur í herkví. Lögreglustjórinn í Reykjavík hefur hvatt til aðgerða í málinu. En þær verða til lítil gagns ef ekki eru höfð afskipti af fólki sem sleppir gjörsamlega fram af sér beislinu. Eins og ástandið er núna virðast yfirvöld standa ráðþrota. Brotin eru svo mörg að engin leið er að vita hvar á að byrja. Það þarf hins vegar að sýna að villimennskan verði ekki lengur liðin. Ef fólk veit að háar sektir liggja við brotum og því er fylgt eftir gæti það haft áhrif. Ef það þarf að inna af hendi samfélagsþjónustu fyrir brot opnast ef til vill augu þess.